С.Наранцогт: Баялгаар баталгаажаагүй мөнгө хэвлэж инфляц өдөөдөг “чөтгөрийн тойрог”-ийг 2027 оноос зогсооно · ИЛ ТОД МЭДЭЭ Бүх мэдээmongolbank.mn (Агентлаг)Монголбанк·Анхаарах · 55
С.Наранцогт: Баялгаар баталгаажаагүй мөнгө хэвлэж инфляц өдөөдөг “чөтгөрийн тойрог”-ийг 2027 оноос зогсооно
💰 6.9 их наяд төгрөг💰 6.9 их наяд ₮💰 43.6 их наяд ₮💰 4.8 их наяд ₮💰 188 тэрбум ₮💰 1.6 их наяд ₮+2
AI хураангуй · NVIDIA NIM · gemma-4-31b-it
- Монголбанк 2027 оны мөнгөний бодлогын чиглэлээр системийн шинэчлэл хийж, УИХ-д танилцууллаа.
- Төв банкны хараат бус байдлыг хангах замаар инфляцыг хянах, төсвийн тэлэлтийг зогсоох зорилготой.
- Хуримтлагдсан 6.9 их наяд төгрөгийн алдагдлыг ил тод шийдвэрлэхээр төлөвлөж байна.
AI Баримт (Facts)
- 6.9 их наяд төгрөгийн хуримтлагдсан алдагдал
- 2026-2030 оны дунд хугацааны стратеги
- Инфляцын зорилтот түвшин: 6 хувь
- 2016-2020 оны инфляцын зорилтоос хазайх дундаж зөрүү: 4 нэгж хувь
- 2021-2026 оны инфляцын зорилтоос хазайх дундаж зөрүү: 4.7 нэгж хувь
- Сонгуулийн өмнөх жилүүдэд төсвийн зардал дунджаар 27.7 хувиар өсдөг
- Сонгуулийн жилд төсвийн зардал дунджаар 28.7 хувиар өсдөг
- Сүүлийн 25 жилийн 7 жилд төсвийн зардал 30 хувиас давж тэлсэн
Пи-Ар Шүүлтүүр (Spin Detector)
Шинэ удирдлагын стратеги болон бодлогын баримт бичгийг "эдийн засгийн суурь өвчнийг эмчлэх", "гал унтраах арга барилаас татгалзсан" гэх мэт хэтрүүлсэн метафор ашиглан тодорхойлсон байна.
Баримт (Facts)
- 6.9 их наяд төгрөгийн хуримтлагдсан алдагдал
- 2026-2030 оны дунд хугацааны стратеги
- Инфляцын зорилтот түвшин: 6 хувь
- 2016-2020 оны инфляцын зорилтоос хазайх дундаж зөрүү: 4 нэгж хувь
- 2021-2026 оны инфляцын зорилтоос хазайх дундаж зөрүү: 4.7 нэгж хувь
- Сонгуулийн өмнөх жилүүдэд төсвийн зардал дунджаар 27.7 хувиар өсдөг
- Сонгуулийн жилд төсвийн зардал дунджаар 28.7 хувиар өсдөг
- Сүүлийн 25 жилийн 7 жилд төсвийн зардал 30 хувиас давж тэлсэн
Холбогдох хүмүүс
С.Наранцогт
Байгууллагууд
МонголбанкУИХ
Эх текст (албан ёсны)
2026 оны 10-р сарын 2-нд нийтлэгдсэн. Цэвэрлэсэн текстийн SHA-256 хэш: хэн ч эх хуудсыг дахин татаж шалгах боломжтой.
Эх сурвалж руу очих Монголбанкны Ерөнхийлөгч С.Наранцогтын "Өдрийн сонин"-ы 2026.10.02-ны өдрийн Баасан гарагийн №183 (8035) дугаарт өгсөн ярилцлагыг бүрэн эхээр нь хүргэж байна.
Монголбанк “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл”-ийн төслийг боловсруулж, УИХ-д өргөн бариад байна. Энэ удаагийн Үндсэн чиглэл нь өмнөх жилүүдийнх шиг "гал унтраах" зорилготой уламжлалт баримт бичиг бус, харин Төв банкны хараат бус байдлыг хангаж, хуримтлагдсан 6.9 их наяд төгрөгийн алдагдлыг ил тод шийдвэрлэх, цаашлаад төсөв-мөнгөний бодлогын уялдааг хуульчлах зэрэг олон жил гацсан системийн өөрчлөлтүүдийг хөндсөнөөрөө онцлог юм.
Үндсэн чиглэлийн гол агуулга, иргэдийн амьдралд үзүүлэх бодит нөлөөллийн талаар Монголбанкны Ерөнхийлөгч С.Наранцогттой ярилцлаа.
– Монголбанкнаас 2027 онд Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар баримтлах үндсэн чиглэлийн төслийг хэлэлцүүлж, батлуулахаар УИХ-д өргөн мэдүүлээд байна. Та өмнөх үгэндээ энэ удаагийн бодлогын баримт бичгийг уламжлалт бус хэв маягаар боловсруулсан гэж онцолсон. Юугаараа онцлог вэ?
– Хамгийн гол онцлог нь, энэ бол зүгээр нэг жилийн ажлын жагсаалт бус, эдийн засгийн суурь өвчнийг эмчлэх "Системийн шинэчлэл"-ийн эхлэл юм. Энэхүү баримт бичиг нь Монголбанкны шинэ удирдлагын баталсан “Хараат бус, хариуцлагатай, итгэл даасан Төв банк байх” 2026–2030 оны дунд хугацааны стратегитай яв цав нийцэж байгаа.
Бид өнгөрсөн хугацааны алдаагаа давтахгүй байх үүднээс, дараах дөрвөн суурь өөрчлөлтийг энэ баримт бичигт хатуу суулгаж өгсөн.
Нэгд, төв банк хуримтлагдсан алдагдал, өөрийн хөрөнгийн дутагдлаа нээлттэй тайлагнаж, бодитой шийдэл санал болгож байна.
Хоёрт, төсөв, мөнгөний бодлогын уялдааг хуульчлах шинэ тогтолцоо дэвшүүлж байна.
Гуравт, төв банк анх удаа бодлогын хэрэгжилт, үр дүнг хэмжих гүйцэтгэлийн үзүүлэлтүүдийг хариуцах нэгж, суурь болон зорилтот түвшин, тайлагнах давтамжтай нь тодорхойлсон.
Дөрөвт, технологийн шинэ үе буюу хяналт шалгалтыг цаасан тайлангаар биш, их өгөгдөл (Big Data), хиймэл оюунд суурилсан ухаалаг системээр бодит цагийн горимд хийж, нээлттэй банкны технологийг үе шаттай нэвтрүүлнэ.
Тиймээс л 2027 оны Үндсэн чиглэлийг бид уламжлалт "Гал унтраах" арга барилаас татгалзсан, дунд хугацааны системийн реформын баримт бичиг болсон гэж онцлоод байгаа юм.
– “Өнгөрсөн 15 жилд инфляц зорилтот түвшиндээ ердөө 5-хан жил хүрсэн” гэсэн шүүмжлэлтэй дүгнэлт хийжээ. Яагаад ийм байдалд хүрэв ээ? Эндээс та бүхэн ямар сургамж авав?
– Инфляц буюу үнийн өсөлт сүүлийн жилүүдэд бидний зорилтот 6 хувиас тогтмол давж, савлагаа нь бүр ужгирсан шинжтэй болсон. Тоон баримтаар хэлбэл, инфляц зорилтоос хазайх дундаж зөрүү 2016–2020 онд 4 нэгж хувь байсан бол, 2021–2026 онд 4.7 нэгж хувь болж улам нэмэгдсэн. Үүнийг бид зөвхөн гадаад орчин, эсвэл мах, шатахууны нийлүүлэлт рүү чихээд өнгөрч болохгүй. Үнийн өсөлт ингээд хяналтаас гарч, ужгирсан шалтгааныг задалж үзвэл үндсэн гурван том хүчин зүйл давхцаж байна.
Нэгдүгээрт, нийлүүлэлтийн тогтмол тасалдал. Мах, шатахуун зэрэг гол нэрийн барааны нийлүүлэлтийн доголдол, цаг агаарын хүндрэл, гадаад шокууд жил бүр шахам давтагдаж байна.
Хоёрдугаарт, улс төр дагасан төсвийн хэт тэлэлт. Сүүлийн 25 жилийн статистикийг харахад, улсын төсвийн зардал УИХ-ын сонгуулийн өмнөх жилүүдэд дунджаар 27.7 хувь, сонгуулийн жилд 28.7 хувиар огцом хөөсөрч өсдөг мөчлөгтэй байна. Тухайлбал сүүлийн 25 жилийн 7 жилд нь төсвийн зардал 30 хувиас давж тэлж байжээ. Ийм улс төржсөн, мөчлөг дагасан төсвийн тэлэлт нь эдийн засаг дахь эрэлтийг хүчээр хөөрөгдөж, инфляцыг барих Монголбанкны орон зайг маш ихээр хумьж ирсэн.
Гуравдугаарт, Төв банкны хараат байдал ба сахилга батгүй тогтолцоо. Энэ бол бидний өөрсдөдөө хийж буй хамгийн том шүүмжлэл. Өнгөрсөн хугацаанд Төв банк хараат бус байж чадалгүй төсвийн шинжтэй хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлж, "хий мөнгө хэвлэх" үйл ажиллагаанд татагдан орсон. Мөн мөнгөний нийлүүлэлтийн сувгуудаа оновчтой удирдаж, зах зээл дэх илүүдэл нөөцийг зохистой шингээх тогтолцоог бүрдүүлж чадаагүй нь инфляц хөөрөгдөх суурь шалтгаан болсон гэж бид дүгнэж байгаа.
Инфляцыг зөвхөн бодлогын хүүгээр зохицуулаад явна гэдэг нь маш хязгаарлагдмал, явцуу арга гэдэг нь эндээс тодорхой харагдаж байна. Иймээс л бид энэ удаагийн мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлийг боловсруулахдаа Төв банкны тухай хуулийг шинэчилж хараат бус байдлыг хангах, засаглал болон технологийн шинэчлэл хийх, цаашлаад Төсөв-Мөнгөний бодлогын уялдааг хуульчлах зэрэг "Системийн иж бүрэн реформ"-ын шинжтэйгээр өргөн барьж байгаа юм.
– Одоогийн нөхцөл байдал руу оръё. Инфляц одоо 12.5 хувь байна. Зарим улс төрчид үүнийг Төв банк ажлаа хийж чадахгүй байгаагийнх гээд, та бүхнээс хариуцлага нэхэх хандлагатай байна. Цаашид инфляцыг ямар түвшинд барих бодлого оруулж ирж байгаа вэ?
– Бодит тоо баримтыг задлаад харвал тэдгээр улстөрчдийн шүүмжлэл ямар ч эдийн засгийн үндэслэлгүй гэдэг нь маш тодорхой харагдана. 8-р сард жилийн инфляц 12.5 хувьтай байгаагийн бараг 60 гаруй хувь нь ердөө л мах, шатахуун болон төрөөс зохицуулалттай бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтөөс үүдэлтэй байна. Махны үнэ жилийн 49.8 хувиар өсөж инфляцын 4.4 нэгж хувийг, шатахуун үнэ 28.2 хувиар өсөж инфляцын 1.7 нэгж хувийг дангаараа бүрдүүлж байна.
Хэрэв энэ хоёрхон барааны нийлүүлэлтийн шокийг хасаж тооцдог Монголбанкны шууд хариуцдаг буюу мөнгөний бодлогоор нөлөөлөх боломжтой "Суурь инфляц" өнөөдөр 6.9 хувьтай л байгаа. Төв банк бодлогын хүүгээрээ махны нийлүүлэлт нэмж, Оросоос орж ирэх бензиний квотыг шийдэж чадахгүй шүү дээ. Гэхдээ эдгээр барааны үнийн өсөлт бусад бараанд дамжиж үнэ хөөрөгдөх (дам нөлөө) эрсдэл өндөр байсан тул, Монголбанк үүнээс хамгаалж 8 дугаар сард аргагүйн эрхэнд бодлогын хүү болон заавал байлгах нөөцийн хувийг огцом чангаруулах арга хэмжээ авсан.
Хоёрдугаарт, бид бодит үнэнтэй эвлэрэх хэрэгтэй. Өнөөдрийн энэ инфляц, макро эдийн засгийн тогтворгүй байдал бол өчигдөрхөн гарч ирсэн асуудал огт биш. Энэ бол өнгөрсөн 15 жилийн турш эдийн засгийн суурь тогтолцооны шинэчлэл (Реформ)-ээ хийлгүй, гал унтраах төдийхнөөр цаг аргацааж, төсөв, мөнгөний бодлого нь ямар ч сахилга батгүй явж ирсний ужгирсан үр дагавар, түүний төлөөс юм. Тэгэхээр 15 жил хуримтлагдсан, бугласан энэ өвчний хариуцлагыг дөнгөж хэдхэн сарын өмнө томилогдсон шинэ Засгийн газар, эсвэл Монголбанкны шинэ удирдлагын багт шууд тохох нь ямар ч логикгүй. Бид өнгөрсөн рүүгээ буруугаа чихэж, аргацаахын оронд, харин ч энэ бугласан асуудлыг ёзоороор нь шийдэх "Системийн цогц шинэчлэл"-ийг энэ удаагийн Үндсэн чиглэлээрээ анх удаа зоригтойгоор эхлүүлж байна.
Цаашид бид инфляцыг дунд хугацаанд 5 хувь орчимд тогтворжуулах зорилт тавьсан. Монголбанкны төсөөллөөр намар махны нийлүүлэлт нэмэгдэж, ургац хураалттай холбоотойгоор хүнсний бүлгийн инфляц саарах төлөвтэй байна. Гэхдээ цалингийн өсөлтөөс үүдэх эрэлтийн дарамт болон шатахууны эрсдэл өндөр хэвээр байгаа тул инфляц зорилтот нам түвшиндээ тогтвортой буцаж орох хүртэл Монголбанк мөнгөний хатуу бодлогоо тууштай баримтлах болно.
– Мах, шатахууны үнийн огцом өсөлт бараг жил бүр давтагддаг болжээ. Үүнийг мөнгөний бодлогоор шийдэх боломжтой юу?
– Шууд шийдэх боломжгүй. Харин ч хүчээр шийдэх гэж оролдвол маш хортой үр дагавартай байдаг. Бид өмнө нь яалаа? Мах, шатахууны үнэ өсөхөөр "Үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр" гэдэг нэрээр Төв банк өөрт байхгүй мөнгийг хэвлэж, компаниудад хөнгөлөлттэй зээл тарааж үнийг хүчээр барьж ирсэн. Үр дүнд нь Монголбанкны алдагдал асар ихээр нэмэгдэж, хэвлэсэн мөнгө нь эргээд далд инфляц болж иргэдийн халаасыг хоосолсон, валютын нөөцөө гөвж ханшаа алдсан шүү дээ. Бид энэ алдааг дахиж хэзээ ч давтахгүй.
Мах, шатахууны үнэ өсөөд байгаагийн гол шалтгаан нь мөнгө дутсандаа биш, харин нийлүүлэлт, агуулах, логистикийн дэд бүтэц муу байгаатай холбоотой. Тиймээс санхүүжилтийн суурь шийдэл нь Төв банк мөнгө хэвлэх биш, харин "Нийлүүлэлтийн сүлжээний санхүүжилт" буюу цэвэр зах зээлийн аргаар шийдэх явдал юм. Энэ нь юу гэсэн үг вэ гэхээр, үйлдвэрлэгч, бэлтгэн нийлүүлэгчид стандартын шаардлага хангасан агуулахад бараа, махаа нөөцөлсөн л бол, тэрхүү бараагаа барьцаалж, арилжааны банкнуудаас хэвийн зээл авч эргэлтийн хөрөнгөө шийдэх (Факторинг буюу худалдааны санхүүжилт) эрх зүйн орчныг Засгийн газар, СЗХ-той хамтран бүрдүүлэхэд бид гол анхаарлаа хандуулна.
Энэ арга нь ил тод байдаг учраас хий мөнгө хэвлэхгүйгээр улирлын үнийн савлагааг бодитоор бууруулж чаддаг. Гэхдээ мэдээж, энэ бүх нийлүүлэлтийг дэмжих дэд бүтцийг хөгжүүлэх, нөөц бүрдүүлэх гол ачаа нь Засгийн газрын бодлогоор л бүрэн шийдэгдэх асуудал гэдгийг онцлох хэрэгтэй.
– Та төсвийн асуудлыг олон удаа онцоллоо. 2027 оны төсвийн төслийг 43.6 их наяд төгрөгийн зарлагатай өргөн барьсан. Энэ нь мөнгөний бодлогод ямар дарамт үүсгэх вэ?
– Бид түрүүн ярьсанчлан, сонгууль дагасан төсвийн огцом тэлэлт бол сүүлийн 15 жилийн турш Монголын эдийн засгийн бүтцийг эвдэлж, үнийн өсөлтөөр иргэдээ торгож ирсэн хамгийн том "ужгирсан өвчин".
Энэ удаагийн 43.6 их наядын төсөв дээр Монголбанкны хамгийн их санаа зовж байгаа нэг эрсдэл бий. Тэр нь цалин, тэтгэвэр зэрэг "байнгын шинжтэй" урсгал зардлыг төрийн өмчит компаниуд (ТӨК)-ын ногдол ашиг гэх мэт "нэг удаагийн" эрсдэлтэй орлогоор санхүүжүүлэхээр төлөвлөсөн явдал. Хэрэв энэ 6.7 их наядын ногдол ашиг бүрэн төвлөрөхгүй бол яах вэ? Төсвийн алдагдал огцом тэлж, зардлаа танах эсвэл дахиад л өр тавих шаардлага үүснэ.
Бидний тооцооллоор, хэрэв төсөв яг энэ чигээрээ батлагдвал цалин, тэтгэврийн өсөлтөөр дамжин эдийн засаг дахь эрэлт хэт хөөрөгдөж, инфляц ирэх оны эцэст бидний хүлээлтээс 3 орчим хувиар өндөр гарах эрсдэлтэй. Тэр хэрээр мөнгөний бодлого улам хатуурч, хувийн хэвшлийн бизнесүүдийн зээл зогсож, санхүүжилт хүндэрнэ. Төр тэлэхийн хэрээр хувийн хэвшил агшдаг хуультай.
Гэхдээ нөгөө талаас нь бид нэг зүйлд бас олзуурхаж байгаа. Шинэ Засгийн газар, ялангуяа Ерөнхий сайдын зүгээс "Дуусдаггүй яриаг дуусгавар болгож, 30 жил хуримтлагдсан суурь реформуудыг эхлүүлнэ" гэдэг маш зөв концепцыг зарлаж, хэрэгжүүлж эхэллээ. Үүнийхээ хүрээнд, төрийн өмчит компаниудыг ил тод болгох, хөрөнгө оруулалтыг шинэчлэх алхмуудыг хийж байна.
Мөн манай Үндсэн чиглэлд орсон "Төв банкны хуримтлагдсан алдагдлыг Засгийн газрын үнэт цаасаар нөхөх", "Ипотекийн хөтөлбөрийг Засгийн газарт шилжүүлэх" зэрэг олон жил гацсан, хэн ч барьж авч зүрхэлдэггүй байсан институтийн том реформуудыг Засгийн газар зарчмын хувьд дэмжиж, төв банкаар “мөнгө хэвлүүлэхгүй” гэсэн нэг зорилготой ажиллаж байгаа нь маш том давуу тал юм.
Яг энэ реформын концепцыг улам төгс болгож, цаашид төсвийн тэлэлтээс эдийн засгаа хамгаалахын тулд Монголбанк тодорхой эрхзүйн шинэчлэл хийх санал гаргасан. Үүгээр Мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлд инфляцын зорилт болон төсвийн зарлагын дээд хязгаар зэрэг үзүүлэлтийг заавал тусгаж, УИХ-аар хаврын чуулганаар урьдчилан батлуулдаг болно. Энэ бол Төв банк төсвийн зардалд дураараа оролцоно гэсэн үг огт биш. Харин Засгийн газрын эхлүүлээд байгаа реформуудыг эдийн засгийн макро тэнцвэртэй уялдуулж, Төсөв-Мөнгөний бодлогын уялдааг хуулиар баталгаажуулж байгаа хэрэг юм.
– Монголбанкны хуримтлагдсан алдагдал 6.9 их наяд, өөрийн хөрөнгийн дутагдал 4.8 их наяд төгрөгт хүрснийг баримт бичигт нээлттэй бичсэн байна. Энэ алдагдал хэрхэн үүссэн бэ?
–Тийм ээ, 2025 оны эцэс гэхэд энэ алдагдал 6.9 их наядад хүрч, Монголбанк 4.8 их наядын өөрийн хөрөнгийн дутагдалтай буюу нэрлэсэн ДНБ-ийн 4.2 хувьтай тэнцэх хэмжээний сөрөг баланстай болсон. Бид үүнийг нууж, цаасан дээр аргацааж болох байсан ч, эдийн засгаа эрүүлжүүлэхийн тулд бодит үнэнтэй нүүр тулахаас өөр гарцгүй.
Энэ алдагдал хэн нэгэн хулгайлснаас биш, харин буруу тогтолцооны золиосонд буюу дараах 3 шалтгаанаас үүдэж хуримтлагдсан.
Нэгдүгээрт, зах зээл дэх "Илүүдэл мөнгө"-ийг соруулж авсны төлөөс. Төсөв огцом тэлэх, экспорт нэмэгдэх, эсвэл бэлэн мөнгө тараах үед эдийн засагт асар их илүүдэл мөнгө бий болдог. Тэр их мөнгө зах зээл рүү шууд гарвал бараа бүтээгдэхүүний үнэ хяналтгүй өснө. Тиймээс инфляцыг барьж, иргэдээ хамгаалахын тулд Монголбанк аргагүйн эрхэнд тэр их мөнгийг Төв банкны үнэт цаас (ТБҮЦ) гаргаж, банкнуудад өндөр хүү төлөх замаар буцааж татдаг. Хуримтлагдсан алдагдлын 74 хувь нь дангаараа хүүгийн зардал бөгөөд, түүний 56 хувь нь зөвхөн энэ үнэт цаасны хүүд төлсөн мөнгө юм.
Хоёрдугаарт, долларын ханшийг хүчээр барьж ирсний төлөөс. Өнгөрсөн хугацаанд төгрөгийн ханшийг унагахгүйн тулд Монголбанк зах зээлийн эсрэг сөрж, гадаад валютын захад байнга интервенц хийж ирсэн. Үүнийхээ төлөөсөнд сүүлийн 14 жилийн турш жилд дунджаар 188 тэрбум төгрөгийг зөвхөн хүүд төлжээ. Мөн банкнуудтай хийсэн урт хугацаат своп хэлцлээс 1.6 их наяд төгрөгийн бодит алдагдал хүлээсэн. Өөрөөр хэлбэл, ханшийн уналтын эрсдэлийг зах зээл биш, Төв банк ганцаараа үүрч, тэнцэл дээрээ алдагдал болгон бичиж ирсэн гэсэн үг.
Гуравдугаарт, Төв банк "Засгийн газар"-ын ажил хийсний төлөөс. Ипотекийн зээл, үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр зэрэг нь угтаа төсвөөс хийгдэх ёстой Засгийн газрын ажил. Гэтэл Төв банк өөрт байхгүй мөнгийг хэвлэж, үндсэн чиг үүрэгтээ огт хамаарахгүй эдгээр хөтөлбөрүүдийг санхүүжүүлж ирсэн нь алдагдлын гурав дахь том сав болсон.
Үр дагавар нь маш ноцтой. Өөрийн хөрөнгө нь ингээд хасах руу орчихсон (сөрөг баланстай) Төв банк цаашид инфляцын эсрэг, эдийн засгаа хамгаалах бодлогын шийдвэрүүдээ бие даан, зоригтой гаргаж чадахгүй, санхүүгийн хязгаарлалтад баригдах эрсдэлд ордог. Хамгийн гол нь Төв банканд итгэх олон нийт, гадаад зах зээлийн итгэлд маш сөргөөр нөлөөлнө. Тийм учраас л энэ идээ бээрийг яг одоо шахаж, алдагдлыг шийдвэрлэх хуулийн төслийг бид санал болгоод байна.
– Тэгвэл шийдэл нь юу вэ? Засгийн газар төв банкны алдагдлыг нөхнө гэдэг эцэстээ татвар төлөгчдийн мөнгөөр нөхнө гэсэн үг биш үү?
– Энэ бол маш буруу хардлага. Бид татвар төлөгчдийн мөнгийг улсын төсвөөс бэлнээр гаргуулахгүй. Бидний санал болгож буй шийдэл нь Засгийн газар зөвхөн "тусгай үнэт цаас" гаргаж, түүнийгээ Монголбанканд эзэмшүүлэх (Swap хийх) олон улсын жишиг арга юм.
Бид энэ хуулийн төсөлд Засгийн газраар жил бүр 1.5 их наяд төгрөгөөс доошгүй хэмжээний “тусгай үнэт цаас” гаргуулж, 2027-2031 онд нийт 7 орчим их наяд төгрөгийн үнэт цаасаар дутагдлаа бүрэн нөхөхөөр тооцсон. Ингэж үнэт цаас гаргах нь нэг талаас өнгөрсөн хугацаанд Төв банкны хийж ирсэн "Засгийн газрын ажил"-ын өрийг улсын төсөвт ил тод бүртгэж байна гэсэн үг. Нөгөө талаас нь, энэхүү үнэт цаасыг Засгийн газрын өрийн хязгаарт тооцохгүй байхаар хуульчилж байгаа учраас төсөвт ямар ч дарамт учруулахгүй.
Үүний гол ач холбогдол нь, Монголбанк зах зээлээс илүүдэл мөнгө татахын тулд урьдынх шигээ өөрийнхөө "Өндөр хүүтэй үнэт цаас (ТБҮЦ)"-ыг гаргаж өрөнд орохын оронд, Засгийн газраас авсан энэхүү үнэт цаасаа ашиглаж бодлогоо хэрэгжүүлэх боломжтой болно. Үр дүнд нь Монголбанкны хүүгийн зардал жилдээ 0.3-0.4 их наяд төгрөгөөр шууд буурч, алдагдал дахин хуримтлагдахгүй болох юм. Бас нэг маш чухал зүйл нь засгийн газрын үнэт цаасны хоёрдогч зах идэвхжиж, төгрөгийн өгөөжийн муруй бүрэлдэн, хөрөнгийн зах зээл хөгжих суурь тавигдана.
Гэхдээ, хамгийн чухал зүйл бол бид зөвхөн өнгөрсөн алдагдлыг нөхөөд зогсохгүй, дахин ийм алдагдал үүсгэх сувгийг бүрмөсөн хаах ёстой.